Nghị định 328/2026/NĐ-CP: quy trình xử lý tin giả và bảo vệ danh dự, uy tín

Ảnh minh họa: lưu giữ nội dung và dấu vết lan truyền trước khi yêu cầu kiểm chứng.

Nghị định 328/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ khi nào?

Nghị định số 328/2026/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 19/08/2026 và có hiệu lực từ ngày 05/10/2026. Văn bản quy định việc phân loại tin giả, tin sai sự thật; quy trình xử lý; cùng trách nhiệm của cơ quan nhà nước, tổ chức và cá nhân liên quan.

Nghị định định nghĩa tin giả, tin sai sự thật là thông tin không có thật hoặc chỉ có một phần sự thật, gây xâm hại đến an ninh, uy tín, hình ảnh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội hoặc quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức. Trong đó, nhóm “nguy hại” có thể tác động trong phạm vi hẹp nhưng xâm hại trực tiếp đến uy tín, danh dự, nhân phẩm hoặc quyền lợi của một chủ thể cụ thể. Vì vậy, không phải mọi ý kiến trái chiều hay nội dung bất lợi đều tự động bị xem là tin giả: cơ quan có thẩm quyền phải kiểm chứng và kết luận.

Người bị ảnh hưởng có thể yêu cầu kiểm chứng

Điều 8 Nghị định 328 ghi nhận việc phát hiện thông tin có dấu hiệu giả, sai sự thật có thể bắt đầu từ yêu cầu kiểm chứng, xác minh, làm rõ của nạn nhân hoặc tổ chức bị ảnh hưởng. Nạn nhân được hiểu là cá nhân bị tổn hại về danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản hoặc quyền, lợi ích hợp pháp khác do thông tin đó gây ra.

Cơ quan chức năng có thẩm quyền tiếp nhận và phân loại thông tin, sau đó kiểm chứng trong phạm vi lĩnh vực, địa bàn được giao. Trong thời gian xử lý, đơn vị trực tiếp kiểm chứng thể hiện trạng thái “Đang xử lý”; sau khi hoàn thành, cập nhật “Đã hoàn thành xử lý” trên cổng thông tin điện tử của đơn vị.

Quy trình xử lý gồm những bước nào?

Theo các Điều 8–12, quy trình được triển khai theo các bước chính sau:

• Tiếp nhận hoặc phát hiện thông tin có dấu hiệu giả, sai sự thật từ phản ánh, tố giác, hoạt động giám sát của cơ quan chức năng, rà soát của nền tảng hoặc yêu cầu của người bị ảnh hưởng.
• Phân loại và kiểm chứng: cơ quan có thẩm quyền xác minh nội dung, người tạo hoặc phát tán thông tin và mức độ vi phạm; kết quả có thể xác định là tin giả/tin sai sự thật, không phải tin giả/tin sai sự thật hoặc không đủ điều kiện xác thực.
• Gắn nhãn sau khi đã có kết luận. Với trường hợp thuộc diện phải gắn nhãn, thời hạn là 24 giờ kể từ khi cơ quan chức năng kết luận nội dung là tin giả, tin sai sự thật — không phải 24 giờ tính từ lúc người bị ảnh hưởng gửi yêu cầu.
• Công bố hoặc cảnh báo theo phân loại và quy định về tiếp cận thông tin. Tin giả, tin sai sự thật nguy hại phải được công bố/cảnh báo trong 12 giờ làm việc kể từ khi gắn nhãn; nhóm gây hậu quả hoặc có nguy cơ đặc biệt nghiêm trọng được công bố ngay sau khi gắn nhãn.
• Ngăn chặn, yêu cầu gỡ bỏ và xử lý theo thẩm quyền sau khi có kết luận. Nền tảng, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ có trách nhiệm phối hợp theo yêu cầu và căn cứ pháp luật.

Nên lưu chứng cứ gì trước khi nội dung bị gỡ?

Việc lưu dấu vết sớm giúp cơ quan có cơ sở đối chiếu nội dung, thời điểm, tài khoản đăng và mức độ ảnh hưởng. Người bị tác động có thể lập một bộ hồ sơ theo từng bài đăng, gồm:

• Đường dẫn đầy đủ đến bài viết, video, bình luận hoặc trang cá nhân; ngày, giờ truy cập và ngày, giờ nội dung được đăng hoặc cập nhật nếu có thể xác định.
• Ảnh chụp màn hình và bản ghi màn hình thể hiện trọn vẹn nội dung, tên tài khoản, địa chỉ trang, thời điểm, lượt chia sẻ/bình luận và ngữ cảnh liên quan; lưu tệp gốc, không chỉnh sửa làm thay đổi nội dung.
• Bản sao nội dung gốc, các phiên bản đã sửa/xóa, thông báo từ nền tảng, tin nhắn trao đổi và thông tin người chứng kiến; ghi lại cách thu thập và người đang quản lý bản lưu.
• Tài liệu cho thấy phạm vi lan truyền và ảnh hưởng thực tế: phản hồi của khách hàng/đối tác, hủy giao dịch, chi phí xử lý khủng hoảng, thiệt hại tài sản hoặc tổn thất khác có thể chứng minh.
• Bảng thời gian sự việc: thời điểm phát hiện, số lần nội dung được chia sẻ, các lần đã đề nghị đính chính/gỡ bỏ và phản hồi nhận được.

Khi gửi yêu cầu, nên trình bày ngắn gọn thông tin nào bị cho là sai, phần nào cần kiểm chứng, vì sao thông tin xâm hại quyền lợi, và kèm tài liệu đối chiếu. Nghị định cho phép phản ánh trực tiếp, qua đường dây nóng, cổng thông tin điện tử, ứng dụng VNeID hoặc gửi văn bản đến cơ quan có thẩm quyền. Hãy lưu lại mã tiếp nhận, ngày gửi và tài liệu đã nộp để tiện theo dõi.

Khi nào cần chuyển sang hướng dân sự hoặc hình sự?

Quy trình theo Nghị định 328 nhằm kiểm chứng và xử lý thông tin; bản thân việc yêu cầu kiểm chứng không đồng nghĩa cơ quan đã xác định người đăng phạm tội, cũng không tự động giải quyết yêu cầu bồi thường. Tùy tính chất vụ việc, cá nhân hoặc tổ chức có thể cần xem xét thêm biện pháp bảo vệ quyền dân sự, yêu cầu cải chính hoặc khắc phục thiệt hại theo pháp luật liên quan.

Nếu trong quá trình kiểm chứng, xác minh xuất hiện dấu hiệu tội phạm, cơ quan chức năng chuyển thông tin, vụ việc đến cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng. Người bị ảnh hưởng có thể phản ánh hoặc tố giác theo kênh phù hợp; việc xác định có tội hay không thuộc thẩm quyền của cơ quan tiến hành tố tụng. Nên tránh tự công khai danh tính, cáo buộc hoặc phát tán lại nội dung chưa được xác thực vì có thể làm lan truyền thêm thông tin gây hại.

Một số giới hạn cần lưu ý

Quy trình tại Nghị định 328 không áp dụng với thông tin đang trong quá trình điều tra, xét xử; thông tin đã có kết luận của cơ quan có thẩm quyền hoặc được công bố trước đó; và thông tin đang được cơ quan có thẩm quyền xử lý theo pháp luật khác. Việc gắn nhãn, công bố, cảnh báo cũng phải tuân thủ pháp luật về tiếp cận thông tin. Do đó, nên xác định đúng cơ quan tiếp nhận và phạm vi yêu cầu thay vì mặc nhiên cho rằng mọi nội dung bất lợi đều phải bị gỡ ngay.

Căn cứ pháp lý

Nghị định số 328/2026/NĐ-CP ngày 19/08/2026 của Chính phủ, có hiệu lực từ 05/10/2026; trọng tâm: Điều 3, Điều 4, khoản 5 Điều 5, Điều 8–14 và Điều 17–22. Xem văn bản trên Công báo điện tử Chính phủ

Lưu ý: Bài viết cung cấp thông tin khái quát theo văn bản được dẫn; việc lựa chọn biện pháp xử lý cần căn cứ nội dung, chứng cứ và tình tiết cụ thể.